Phòng, chống bệnh dại

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus dại gây ra, có thể gây chết người. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 59 nghìn người tử vong do dại và hơn 10 triệu người phải tiêm vắc xin dại. Tại Việt Nam, hằng năm có đến 650 nghìn người bị động vật (chủ yếu là chó nghi dại) cắn. Cho đến nay bệnh dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, người bị bệnh dại khi lên cơn gần như tử vong 100% nếu không điều trị. Bệnh dại nguy hiểm nhưng đã có vaccine phòng ngừa, việc tiêm chủng được chỉ định cho những người có nguy cơ phơi nhiễm cao. Nếu việc này được thực hiện nhanh chóng và tỉ mỉ, hầu như luôn luôn sẽ ngăn ngừa được bệnh dại ở người. Vậy đặc điểm của bệnh dại là gì? Làm gì khi bị phơi nhiễm từ động vật nghi dại và biện pháp phòng ngừa bệnh dại? Kính mời quý vị theo dõi bài viết dưới đây của BS. Nguyễn Ngọc Tường Vy – Khoa Nội tiêu hóa Bệnh viện Nhân dân Gia Định để hiểu rõ hơn về vấn đề này.

ĐẶC ĐIỂM BỆNH DẠI

Bệnh lây truyền từ động vật sang người do chất tiết, thường là nước bọt, chứa virus dại, qua vết cắn, vết thương, vết cào, liếm. Động vật gây bệnh chủ yếu là chó (> 90%), mèo và động vật hoang dã như chó sói, chó rừng, chồn, cầy, cáo và một số loài động vật có vú khác.

Trong thời kỳ ủ bệnh, thường kéo dài từ 2 – 8 tuần ở người, có thể ngắn khoảng 10 ngày hoặc dài trên một năm hoặc hai năm. Thời gian ủ bệnh tùy thuộc vào số lượng virus xâm nhập vào cơ thể, độ nặng của vết thương, khoảng cách từ vết thương đến hệ thần kinh. Vết thương nặng, gần thần kinh trung ương thì thời gian ủ bệnh ngắn. 

Giai đoạn tiền triệu chứng thường kéo dài 1 – 4 ngày, người bệnh biểu hiện cảm giác sợ hãi, đau đầu, sốt, mệt mỏi, khó chịu, cảm giác tê và đau tại vết thương nơi virus xâm nhập. Virus từ vết thương theo dây thần kinh đến các hạch và thần kinh trung ương gây tổn thương thần kinh trung ương.

Giai đoạn viêm não thường biểu hiện mất ngủ, tăng cảm giác kích thích như: sợ ánh sáng, tiếng động và gió nhẹ. Ngoài ra, còn có rối loạn hệ thần kinh thực vật như giãn đồng tử, tăng tiết nước bọt, vã mồ hôi, hạ huyết áp, đôi khi có biểu hiện xuất tinh tự nhiên.

Bệnh tiến triển theo hai thể: thể liệt kiểu hướng thượng (hội chứng Landly) và thể cuồng. Bệnh thường kéo dài từ 2 – 6 ngày, đôi khi lâu hơn và người bệnh chết do liệt cơ hô hấp.

LÀM GÌ KHI BỊ PHƠI NHIỄM TỪ ĐỘNG VẬT NGHI DẠI?

Ngay khi bị chó dại hoặc động vật nghi dại cắn, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tiêm phòng. Không nên trì hoãn tiêm phòng để theo dõi tình trạng của động vật nghi dại.

Người dân cũng không cần lo ngại sự ảnh hưởng của vaccine dại đến sức khỏe. Theo quan niệm cũ, nhiều người cho rằng vaccine dại có tác dụng phụ ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Tuy nhiên, hiện nay vaccine dại thế hệ mới đã được cải tiến, chiết xuất từ tế bào người, tế bào Vero tinh khiết hoặc dạng bất hoạt (vaccine từ vi sinh vật đã bị bất hoạt nhưng vẫn giữ tính kháng nguyên), với quy trình sản xuất chặt chẽ nên không có tác dụng phụ. 

CÁCH TIÊM PHÒNG DẠI

BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA BỆNH DẠI

Để chủ động phòng chống bệnh dại, người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

1. Tiêm phòng đầy đủ cho vật nuôi chó, mèo. Cần tiêm nhắc định kỳ hằng năm theo khuyến cáo của ngành thú y. 

2. Không thả rông chó, mèo. Chó ra đường phải được đeo rọ mõm.

3. Tránh đùa nghịch hoặc trêu chọc chó, mèo hoang, không rõ nguồn gốc.

4. Khi bị chó, mèo cắn, cào, liếm cần:

- Sơ cứu cơ bản: Rửa kỹ vết thương dưới vòi nước và xà phòng đặc liên tục trong 10 – 15 phút. Nếu không có xà phòng, xối rửa vết thương bằng nước sạch. Đây là biện pháp hiệu quả giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh dại.

- Tiếp tục rửa vết thương bằng cồn 70%, cồn iod hoặc povidone, iodine.

- Tránh làm dập vết thương, không nặn máu, không chà xát, không băng kín vết thương (chỉ khâu vết thương trong trường hợp vết cắn đã quá 5 ngày).

- Đến ngay trung tâm y tế gấn nhất để được tư vấn và tiêm phòng dại kịp thời. 

- Tuyệt đối không dùng thuốc nam, thuốc lá đắp vết thương, không tự chữa bệnh dại. 

- Theo dõi con vật nghi dại trong vòng 15 ngày kể từ ngày tiếp xúc.

Nguồn: Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, Cẩm nang phòng chống bệnh truyền nhiễm


Tin nổi bật

Tìm bác sĩ

Video