TUẦN LỄ THẾ GIỚI NÂNG CAO NHẬN THỨCVỀ KHÁNG THUỐC (18/11 – 24/11)
CHỦ ĐỀ 2026: “MỘT SỨC KHỎE, MỘT HÀNH ĐỘNG: PHÒNG NGỪA KHÁNG THUỐC NGAY HÔM NAY” (ONE HEALTH, ONE ACTION: PREVENT AMR NOW)
DS. Trần Đoàn Minh Thy, Khoa Dược, Bệnh viện Nhân dân Gia Định
Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc (World AMR Awareness Week – WAAW) là chiến dịch toàn cầu diễn ra hằng năm từ ngày 18/11 đến 24/11, do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH) phối hợp phát động theo cách tiếp cận “Một Sức khỏe” (One Health). Năm 2026, chiến dịch kêu gọi mỗi cá nhân, mỗi ngành nghề thực hiện ít nhất một hành động cụ thể để phòng ngừa kháng thuốc (Antimicrobial Resistance – AMR).
Kháng thuốc không còn là thách thức của tương lai mà đã là mối đe dọa toàn cầu hiện hữu với hơn 4,7 triệu ca tử vong mỗi năm liên quan đến vi khuẩn kháng thuốc. Nếu không hành động khẩn cấp, kháng thuốc có thể gây ra tới 39 triệu ca tử vong trong giai đoạn 2025 – 2050 và khiến kinh tế toàn cầu thiệt hại tới 7,7 nghìn tỷ USD tính đến năm 2035. Nhằm chung tay hưởng ứng chiến dịch, Khoa Dược, Bệnh viện Nhân dân Gia Định chia sẻ một số thông tin và khuyến nghị thiết thực sau:
- Hiểu đúng về “Kháng thuốc” và “Một Sức khỏe”:
Kháng thuốc là gì?
Là khi vi khuẩn, vi rút, nấm và ký sinh trùng không còn đáp ứng với các thuốc vốn dùng để tiêu diệt chúng. Khi đó, kháng sinh, thuốc kháng nấm, kháng vi rút, kháng ký sinh trùng mất tác dụng và vấn đề nhiễm trùng trở nên khó điều trị.
Nguyên nhân chính: Sử dụng kháng sinh và các thuốc điều trị nhiễm trùng khác chưa hợp lý ở người, động vật và cây trồng; phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn chưa tốt; hạn chế trong tiếp cận chẩn đoán và điều trị chất lượng; ô nhiễm môi trường từ nước thải và chất thải.
- Vì sao là vấn đề “Một Sức khỏe”? Vi sinh vật kháng thuốc có thể xuất hiện, tồn tại ở người, động vật, thực vật, môi trường và lây lan qua lại giữa các nhóm này. Quá trình lây lan còn chịu tác động của biến đổi khí hậu và sự di chuyển của con người, động vật, hàng hóa. Vì vậy, không một ngành nào có thể tự mình giải quyết vấn đề kháng thuốc.
- Hậu quả: Kéo dài thời gian nằm viện, tăng chi phí điều trị; các can thiệp y khoa như phẫu thuật, hóa trị ung thư, hồi sức tích cực trở nên rủi ro hơn vì nguy cơ nhiễm trùng không còn thuốc điều trị hiệu quả; ảnh hưởng đến sức khỏe vật nuôi, an ninh lương thực, môi trường và nền kinh tế.
- Mỗi đối tượng cần cam kết ít nhất “một hành động”:
- Nhân viên y tế và cơ sở y tế: Phòng ngừa nhiễm khuẩn (vệ sinh tay, tuân thủ kiểm soát nhiễm khuẩn); tăng cường xét nghiệm vi sinh để chẩn đoán chính xác và nâng cao chất lượng điều trị; kê đơn, sử dụng kháng sinh có trách nhiệm; quản lý an toàn chất thải y tế, nước thải; thải bỏ đúng quy định các thuốc kháng vi sinh vật khi không còn sử dụng.
- Ngành chăn nuôi, nông nghiệp: Tiêm phòng, bảo đảm an toàn sinh học, giám sát và chẩn đoán bệnh kịp thời để giảm nhu cầu dùng kháng sinh cho vật nuôi; chỉ sử dụng kháng sinh khi cần và theo hướng dẫn của bác sĩ thú y; xử lý phân bón, chất thải, nước thải đúng quy định.
- Ngành môi trường: Quản lý an toàn chất thải và nước thải; giảm ô nhiễm môi trường do vi sinh vật kháng thuốc và dư lượng kháng sinh.
- Nhà trường và người trẻ: Trang bị kiến thức về kháng thuốc cho học sinh, sinh viên; lan tỏa các hành động thiết thực theo tinh thần “Một Sức khỏe” trong trường phổ thông, trường đại học và cộng đồng.
- Mỗi cá nhân:
- Chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ; dùng đúng thuốc, đúng liều, đúng thời gian, không tự ý ngưng thuốc sớm hoặc kéo dài thời gian dùng; không tự mua kháng sinh khi không có đơn thuốc, không dùng lại đơn thuốc cũ, không chia sẻ thuốc cho người khác. Không yêu cầu bác sĩ kê kháng sinh khi bị cảm lạnh hoặc cúm, vì các bệnh này thường do vi rút gây ra.
- Chủ động phòng bệnh để giảm nhu cầu dùng kháng sinh: rửa tay thường xuyên với xà phòng, ăn chín uống sôi, chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn, tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo.
- Không vứt kháng sinh còn thừa hoặc đã hết hạn vào bồn cầu, cống rãnh hay thùng rác sinh hoạt; hỏi dược sĩ hoặc nhân viên y tế về cách xử lý thuốc không còn sử dụng.
- Tiếp nhận thông tin từ nguồn chính thống, cảnh giác với quảng cáo sai lệch về thuốc; chia sẻ thông điệp phòng, chống kháng thuốc đến người thân và bạn bè.
- Phòng ngừa kháng thuốc ngay hôm nay để:
- Bảo vệ hiệu quả của kháng sinh: Mỗi lần sử dụng kháng sinh hợp lý là góp phần giữ gìn “vũ khí” điều trị cho hôm nay và cho các thế hệ mai sau.
- Bảo vệ an ninh lương thực và môi trường: Giảm sử dụng kháng sinh không cần thiết trong chăn nuôi, trồng trọt, đồng thời hạn chế ô nhiễm môi trường sẽ giúp bảo vệ sức khỏe con người, vật nuôi và hệ sinh thái.
- Đồng hành cùng nỗ lực toàn cầu và quốc gia: Kế hoạch hành động toàn cầu về kháng thuốc giai đoạn 2026 – 2036 được Đại hội đồng Y tế Thế giới lần thứ 79 thông qua vào tháng 5/2026, đặt mục tiêu giảm tử vong liên quan đến vi khuẩn kháng thuốc, giảm sử dụng thuốc kháng vi sinh vật (đặc biệt trong nông nghiệp và sản xuất thực phẩm) và giảm ô nhiễm môi trường. Tại Việt Nam, Chiến lược quốc gia về phòng, chống kháng thuốc giai đoạn 2023 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quyết định số 1121/QĐ-TTg ngày 25/9/2023 của Thủ tướng Chính phủ) đang được triển khai trong các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, công thương và môi trường.
Thông qua các nội dung trên, Khoa Dược, Bệnh viện Nhân dân Gia Định mong muốn góp phần nâng cao nhận thức của người bệnh, người nhà và cộng đồng về kháng thuốc cũng như cách sử dụng kháng sinh an toàn, hợp lý. Kháng thuốc vượt qua mọi ranh giới ngành, quốc gia và thế hệ, vì vậy mỗi người đều có vai trò trong phòng, chống kháng thuốc. Hãy chọn ít nhất một hành động cụ thể, thực hiện ngay hôm nay và lan tỏa đến mọi người xung quanh, bởi mỗi hành động đều có ý nghĩa.
Mọi thông tin liên hệ tư vấn, xin vui lòng liên hệ:
Tổ dược lâm sàng, Khoa Dược – 0283 841 2692 bấm tiếp số 114
Nguồn tham khảo:
- Food and Agriculture Organization of the United Nations; United Nations Environment Programme; World Health Organization; World Organisation for Animal Health. World AMR Awareness Week 2026: Campaign Guide. World Health Organization; 2026. Accessed November 10, 2026. https://www.who.int/publications/m/item/world-amr-awareness-week-2026—campaign-guide
- World AMR Awareness Week. World Health Organization. Accessed November 10, 2026. https://www.who.int/campaigns/world-amr-awareness-week
