HƯỞNG ỨNG NGÀY HEN TOÀN CẦU (WORLD ASTHMA DAY 2026) VỚI CHỦ ĐỀ “TIẾP CẬN THUỐC HÍT KHÁNG VIÊM CHO MỌI NGƯỜI MẮC HEN PHẾ QUẢN (HEN SUYỄN) – VẪN LÀ MỘT NHU CẦU CẤP THIẾT” (ACCESS TO ANTI-INFLAMMATORY INHALERS FOR EVERYONE WITH ASTHMA – STILL AN URGENT NEED)
1. Hen phế quản (hen suyễn): Không hiếm nhưng có thể kiểm soát tốt
• Hơn 260 triệu người trên thế giới đang sống chung với hen theo thông điệp GINA World Asthma Day.
• Hơn 450.000 ca tử vong liên quan đến hen được ghi nhận mỗi năm trên toàn cầu.
• Phần lớn tử vong do hen có thể phòng tránh nếu người bệnh được chẩn đoán đúng, tiếp cận thuốc hít phù hợp và được hướng dẫn sử dụng đúng cách.
2. Cơn hen không chỉ gây khó thở mà còn:
• Làm gián đoạn học tập, công việc và sinh hoạt hằng ngày.
• Gây lo lắng cho người bệnh và gia đình.
• Có thể dẫn đến khám cấp cứu, nhập viện, thậm chí tử vong nếu không được xử trí kịp thời.
3. Khi lên cơn hen, điều gì xảy ra?
Đường thở có thể bị:
• Co thắt các cơ quanh phế quản.
• Viêm, phù nề niêm mạc đường thở.
• Tăng tiết đờm, làm lòng đường thở hẹp hơn.
Không khí khó đi vào và đi ra khỏi phổi; trong cơn hen nặng, người bệnh có thể bị giảm oxy máu, biểu hiện bằng khó thở nhiều, tức ngực, khò khè, nói khó, tím tái hoặc lơ mơ.
4. Điều trị đúng: Không chỉ “cắt cơn” mà phải “chống viêm”
Nhiều người bệnh có thói quen chỉ dùng thuốc xịt cắt cơn nhanh, ví dụ salbutamol, khi khó thở hoặc khò khè. Tuy nhiên, thuốc cắt cơn nhanh đơn thuần thường chỉ:
• Làm giãn đường thở trong thời gian ngắn.
• Không điều trị đầy đủ tình trạng viêm mạn tính của đường thở.
• Nếu lạm dụng hoặc dùng đơn độc kéo dài, có thể che lấp tình trạng kiểm soát hen kém và làm tăng nguy cơ cơn hen nặng.
Vì vậy, phần lớn người bệnh hen cần thuốc hít có chứa corticosteroid dạng hít (ICS) theo chỉ định của bác sĩ.
• Giảm viêm đường thở – cơ chế nền tảng của hen.
• Giảm nguy cơ xuất hiện cơn hen cấp.
• Giảm nguy cơ khám cấp cứu, nhập viện và tử vong có thể phòng tránh.
• Là nhóm thuốc thiết yếu trong điều trị kiểm soát hen, nhưng cần dùng đúng loại, đúng liều, đúng kỹ thuật và tái đánh giá định kỳ.
5. Lựa chọn hiệu quả hiện nay
Một lựa chọn được GINA nhấn mạnh là ống hít phối hợp “2 trong 1”, dùng theo đúng chỉ định của bác sĩ:
• Một thành phần chống viêm: corticosteroid dạng hít (ICS).
• Một thành phần giúp giảm triệu chứng nhanh: thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh phù hợp, thường là formoterol trong các phác đồ được bác sĩ lựa chọn.
Lợi ích:
• Vừa giúp giảm triệu chứng khi cần.
• Vừa đưa thuốc chống viêm đến đường thở mỗi lần sử dụng.
• Giúp giảm nguy cơ cơn hen nặng và nhập viện khi dùng đúng phác đồ.
6. Ai cần dùng thuốc hít chống viêm?
Theo GINA, tất cả người lớn, thanh thiếu niên và trẻ em từ 6 tuổi trở lên bị hen nên được điều trị bằng phác đồ có chứa ICS. Phần lớn trẻ trước tuổi đi học được bác sĩ chẩn đoán hen hoặc khò khè tái diễn phù hợp cũng cần được cân nhắc điều trị chứa ICS theo hướng dẫn chuyên môn.
Luôn tuân theo hướng dẫn của bác sĩ; không tự ý mua, đổi, tăng liều hoặc ngưng thuốc hít khi chưa được tư vấn.
7. Thực trạng đáng lo ngại
• Nhiều người bệnh vẫn chưa tiếp cận được thuốc hít cần thiết, đặc biệt là thuốc hít có chứa ICS.
• Ở các nước thu nhập thấp và trung bình, thiếu thuốc hoặc giá thuốc cao là rào cản lớn.
• Theo GINA, khoảng 96% số ca tử vong do hen trên toàn cầu xảy ra tại các nước thu nhập thấp và trung bình.
• Ngay cả ở các nước thu nhập cao, chi phí thuốc và bảo hiểm y tế vẫn có thể khiến người bệnh khó tiếp cận điều trị tối ưu.
8. Người bệnh cần làm gì?
• Dùng thuốc đúng và đủ theo đơn; không chỉ dùng thuốc khi lên cơn.
• Mang theo thuốc hít được bác sĩ chỉ định và biết khi nào cần sử dụng.
• Học và kiểm tra lại kỹ thuật sử dụng ống hít ở mỗi lần tái khám.
• Tái khám định kỳ để đánh giá mức độ kiểm soát hen và điều chỉnh phác đồ nếu cần.
• Trao đổi với bác sĩ để có kế hoạch hành động hen bằng văn bản: khi nào tăng thuốc, khi nào liên hệ bác sĩ, khi nào đi cấp cứu.
• Đi khám cấp cứu ngay nếu khó thở nhiều, nói từng từ, tím tái, lơ mơ, SpO₂ thấp nếu có máy đo, hoặc không cải thiện sau thuốc cắt cơn theo hướng dẫn.
Hen phế quản có thể kiểm soát tốt. Tử vong do hen phần lớn có thể phòng tránh nếu người bệnh được tiếp cận thuốc hít chống viêm, được hướng dẫn sử dụng đúng kỹ thuật và được theo dõi định kỳ.
Hãy cùng hành động!
“Tiếp cận thuốc hít kháng viêm cho mọi người mắc hen phế quản – vì một cuộc sống khỏe mạnh, chủ động và an toàn hơn”.
Mọi thông tin xin vui lòng liên hệ:
Phòng khám 215 tại Khoa Nội hô hấp
Thời gian: 7g-16g, thứ 2 đến thứ 6
Điện thoại: 0283 841 2692, bấm tiếp 215
Tài liệu tham khảo:
1. Global Initiative for Asthma (GINA). World Asthma Day 2026: Access to anti-inflammatory inhalers for everyone with asthma – still an urgent need. 2026. Available from: https://ginasthma.org/world-asthma-day-2026/. Accessed 3 May 2026.
2. Global Initiative for Asthma (GINA). Global Strategy for Asthma Management and Prevention / Summary Guide for Asthma Management and Prevention. 2025 update. Available from: https://ginasthma.org/reports/. Accessed 3 May 2026.
3. World Health Organization. Asthma. Fact sheet. Updated 2026. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/asthma. Accessed 3 May 2026.
ThS.BS Hà Như Quý, Khoa Nội hô hấp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định
Tổng Lượt Truy Cập: 831016
Số Người Đang Online : 35