PHÁT HIỆN KHỐI U NGHI NGỜ ÁC TÍNH Ở MẮT: NGƯỜI BỆNH ĐƯỢC ĐIỀU TRỊ THÀNH CÔNG BẰNG THUỐC NHỎ MẮT, KHÔNG CẦN PHẪU THUẬT TẠI BỆNH VIỆN NHÂN DÂN GIA ĐỊNH – CƠ SỞ SÀI GÒN

Một năm cộm xốn, đau rát mắt, người đàn ông 48 tuổi bất ngờ phát hiện tổn thương bất thường ở vùng giác mạc. Thay vì phẫu thuật ngay, các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân Gia Định Cơ sở Sài Gòn lựa chọn một hướng điều trị bằng thuốc nhỏ mắt. Chỉ sau một chu kỳ điều trị, tổn thương đã thu nhỏ rõ rệt.

MỘT NĂM CHỊU ĐỰNG CẢM GIÁC KHÓ CHỊU Ở MẮT

Suốt khoảng một năm, anh L.V.T., 48 tuổi, sinh sống tại phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh, thường xuyên cảm thấy mắt trái cộm xốn, đau rát như có vật gì đó trong mắt, gây khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày. Vì nghĩ chỉ là vấn đề mắt thông thường nên trước đó anh chưa đi khám và cũng chưa điều trị.

Đến khi các triệu chứng kéo dài, anh quyết định đến Phòng khám Mắt – Bệnh viện Nhân dân Gia Định cơ sở Sài Gòn. Qua thăm khám, ThS.BSNT. Trần Công Danh – bác sĩ chuyên khoa Mắt phát hiện tại vùng rìa giác mạc mắt trái của anh có một khối tổn thương bất thường hơi gồ, màu trắng xám, bề mặt bóng, không đều và có các mạch máu nổi rõ xung quanh.

Đây là những dấu hiệu khiến bác sĩ nghi ngờ một loại tổn thương có tên là tân sản tế bào vảy bề mặt nhãn cầu (Ocular Surface Squamous Neoplasia – OSSN), một tình trạng các tế bào trên bề mặt kết mạc và giác mạc tăng sinh bất thường, với mức độ từ tổn thương tiền ung thư đến ung thư xâm lấn. Đây là một trong những khối u ác tính thường gặp nhất ở bề mặt nhãn cầu. Phát hiện và điều trị sớm giúp bảo tồn thị lực, hạn chế tái phát và ngăn tổn thương tiến triển, xâm lấn vào các mô xung quanh.

KHÔNG PHẢI CỨ CÓ TỔN THƯƠNG Ở MẮT LÀ PHẢI PHẪU THUẬT

Khi phát hiện một tổn thương bất thường ở bề mặt nhãn cầu, nhiều người thường nghĩ ngay đến phẫu thuật. Tuy nhiên, tùy vào đặc điểm và mức độ tổn thương, bác sĩ có thể lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp mà không nhất thiết phải phẫu thuật ngay.

Sau khi đánh giá tình trạng tổn thương, bác sĩ chỉ định cho anh điều trị bằng thuốc nhỏ mắt 5-FU 1%. Đây là dung dịch được pha chế theo quy trình vô khuẩn từ thuốc 5-fluorouracil và dung dịch natri clorid 0,9%, sau đó, Anh T. được hướng dẫn nhỏ thuốc vào mắt trái 4 lần mỗi ngày trong vòng 7 ngày, sau đó nghỉ 3 tuần. Đây được xem là một chu kỳ điều trị.

Điều đáng mừng là ngay sau chu kỳ đầu tiên, tình trạng mắt của anh đã có những chuyển biến rõ rệt. Tổn thương thu nhỏ đáng kể, bề mặt khối trở nên phẳng hơn, các mạch máu tăng sinh giảm đi. Cùng với đó, cảm giác cộm xốn và đau rát cũng giảm đáng kể, giúp anh dễ chịu hơn trong sinh hoạt hằng ngày.

Trong những năm gần đây, trên thế giới xu hướng điều trị OSSN đã chuyển từ phẫu thuật đơn thuần sang ưu tiên điều trị nội khoa bằng hóa trị tại chỗ ở các trường hợp phù hợp. Trong số các thuốc hóa trị tại chỗ, 5-fluorouracil (5-FU) 1% được sử dụng rộng rãi nhờ hiệu quả cao, chi phí hợp lý và mang tính an toàn. [1][2]

ĐỪNG XEM NHẸ NHỮNG KHÓ CHỊU KÉO DÀI Ở MẮT

Tổn thương bề mặt nhãn cầu có thể ban đầu chỉ gây những triệu chứng khá quen thuộc như cộm mắt, đỏ mắt, cảm giác có dị vật, chảy nước mắt hoặc đau rát.

Chính vì những biểu hiện này dễ bị nhầm với viêm kết mạc, khô mắt hoặc một kích ứng thông thường nên nhiều người có xu hướng tự theo dõi hoặc trì hoãn việc đi khám.

Trường hợp của anh T. là một lời nhắc rằng những triệu chứng kéo dài ở mắt không nên bị bỏ qua. Thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định đúng nguyên nhân, đánh giá mức độ tổn thương và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Với OSSN, tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp điều trị khác nhau. Dung dịch 5-FU 1% là một trong những lựa chọn điều trị tại chỗ phù hợp, giúp hạn chế nhu cầu can thiệp phẫu thuật.

Tín hiệu đáp ứng tích cực ngay sau chu kỳ đầu tiên của anh T. cho thấy việc phát hiện và điều trị đúng hướng có thể mang lại kết quả đáng khích lệ, đồng thời góp phần bảo tồn bề mặt nhãn cầu.

Thăm khám sớm giúp phát hiện đúng nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp trước khi tổn thương tiến triển.

Lưu ý: 5-FU 1% là thuốc điều trị chuyên khoa, phải được pha chế đúng quy trình, sử dụng theo đơn và theo dõi bởi bác sĩ. Người bệnh không tự mua, tự pha hoặc tự ý sử dụng.

PHÒNG KHÁM MẮT – BỆNH VIỆN NHÂN DÂN GIA ĐỊNH CƠ SỞ SÀI GÒN

📍 125 Lê Lợi, phường Bến Thành, TP.HCM

Tài liệu tham khảo:

Bakal K et al. Efficacy of topical 5-Fluorouracil in the management of ocular surface squamous neoplasia: a study of 101 eyes. Int Ophthalmol. 2024;44:251.
Lan X, Zhang D, Luo S, et al. Topical 5-fluorouracil 1% versus surgical removal as a primary treatment modality for ocular surface squamous neoplasia: a comparison of recurrences and side effects. BMC Ophthalmology. 2025;25:600.