KỶ NGUYÊN TRƯỜNG THỌ: KHÔNG CHỈ SỐNG LÂU MÀ CÒN SỐNG KHỎE

TS.BS Nguyễn Trần Tố Trân – Khoa Lão, Bệnh viện Nhân dân Gia Định

Tuổi thọ ngày càng tăng là một trong những thành tựu lớn của y học và xã hội hiện đại. Nhưng thêm năm tháng vào cuộc đời chưa đủ. Điều quan trọng hơn là làm thế nào để những năm tháng ấy được sống trong sức khỏe, sự độc lập, kết nối và phẩm giá. Điều đó không chỉ cần nỗ lực của mỗi người cao tuổi mà còn đòi hỏi sự đồng hành của gia đình, sự thay đổi của hệ thống y tế và sự chung tay của cả cộng đồng.

Chúng ta đang bước vào “kỷ nguyên trường thọ”

Nhờ những tiến bộ của y học và điều kiện sống, con người đang sống lâu hơn, trong khi già hóa dân số trở thành xu hướng toàn cầu. Việt Nam cũng đang nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh.

Nếu có thêm 10 hay 20 năm để sống, chúng ta mong muốn những năm tháng ấy sẽ như thế nào? Không chỉ là sống lâu hơn mà là tiếp tục khỏe mạnh, độc lập và làm được những điều có ý nghĩa với mình. Đó cũng là tinh thần của Ngày Quốc tế Người cao tuổi năm 2026 với chủ đề “Kỷ nguyên trường thọ: Tư duy lại các hệ thống cho cuộc sống dài lâu hơn”. Thông điệp đặt ra một yêu cầu mới: không chỉ kéo dài tuổi thọ mà cần kéo dài những năm sống khỏe mạnh và có chất lượng.

Sống thọ chưa đủ – Mục tiêu là sống khỏe, độc lập và có chất lượng

Sức khỏe của người cao tuổi không chỉ được đo bằng số lượng bệnh lý mắc phải. Một người dù có tăng huyết áp, đái tháo đường hay thoái hóa khớp vẫn có thể có chất lượng sống tốt nếu bệnh được kiểm soát, khả năng vận động và tự chăm sóc được duy trì, đồng thời vẫn có thể kết nối và tham gia những hoạt động có ý nghĩa với bản thân mỗi người.

Vì vậy, chăm sóc Lão khoa không chỉ đặt câu hỏi “Người cao tuổi mắc bệnh gì?” mà còn cần quan tâm “Điều gì quan trọng với họ và làm thế nào để duy trì khả năng sống độc lập?”. Bởi sống thọ khỏe mạnh không chỉ là thêm năm tháng vào cuộc đời mà còn là thêm sức khỏe, sự độc lập và ý nghĩa vào những năm tháng ấy.

Muốn sống khỏe lâu hơn, cần chuẩn bị từ sớm

Một tuổi già khỏe mạnh không bắt đầu ở tuổi 60 hay 65 mà được vun đắp từ nhiều năm trước đó. Vì vậy, chăm sóc sức khỏe cần chuyển từ tư duy chủ yếu “điều trị bệnh” sang chủ động dự phòng và duy trì sức khỏe suốt vòng đời.

Điều này bao gồm duy trì vận động thể lực, dinh dưỡng hợp lý, tiêm chủng, kiểm soát tốt bệnh mạn tính, sử dụng thuốc phù hợp, phòng ngừa té ngã, duy trì chức năng nhận thức, sức khỏe tinh thần và kết nối xã hội. Những hành động được thực hiện từ sớm sẽ góp phần duy trì khả năng hoạt động và sự độc lập khi bước vào tuổi già.

Chăm sóc tích hợp – người cao tuổi cần một hệ thống chăm sóc thống nhất

Người cao tuổi thường đồng thời có nhiều bệnh mạn tính, sử dụng nhiều thuốc, suy giảm vận động hoặc nhận thức và cần hỗ trợ trong sinh hoạt. Nếu từng vấn đề được giải quyết riêng lẻ, việc chăm sóc dễ trở nên phân mảnh và thiếu liên tục.

Vì vậy, chăm sóc người cao tuổi cần sự phối hợp chặt chẽ giữa bệnh viện, y tế cơ sở, gia đình, người chăm sóc, cộng đồng và hệ thống an sinh xã hội, nhằm bảo đảm việc chăm sóc được toàn diện, liên tục và phù hợp với nhu cầu của từng cá nhân. Trong đó, người chăm sóc cũng là một phần quan trọng của hệ thống chăm sóc và cần được quan tâm, hướng dẫn, hỗ trợ để có đủ kiến thức, kỹ năng và sức khỏe đồng hành cùng người cao tuổi.

Từ thông điệp đến hành động tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định

Tinh thần chăm sóc toàn diện, lấy người cao tuổi làm trung tâm cũng đang từng bước được đưa vào thực hành tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Khoa Lão, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã tham gia mạng lưới Hệ thống chăm sóc sức khỏe thân thiện với người cao tuổi (Age-Friendly Health Systems – AFHS), một sáng kiến của Institute for Healthcare Improvement và The John A. Hartford Foundation, phối hợp với Hiệp hội các Bệnh viện tại Hoa Kỳ.

Mô hình tập trung vào 4Ms trong chăm sóc người cao tuổi: What Matters – điều gì quan trọng với người bệnh; Medication – sử dụng thuốc phù hợp; Mentation – quan tâm đến nhận thức, sảng và sức khỏe tinh thần và Mobility – duy trì khả năng vận động. Cách tiếp cận này hướng đến chăm sóc không chỉ từng bệnh lý riêng lẻ mà toàn diện con người, dựa trên chức năng, nhu cầu và ưu tiên của mỗi người cao tuổi.

Sống thọ là thành tựu – sống khỏe cần sự chung tay

Kỷ nguyên trường thọ đặt ra một câu hỏi lớn: không chỉ làm thế nào để con người sống lâu hơn mà làm thế nào để những năm sống thêm là những năm sống khỏe, sống độc lập, được tôn trọng và tiếp tục đóng góp cho xã hội. Đó không thể chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế. Từ mỗi người, mỗi gia đình đến hệ thống y tế, cộng đồng và toàn xã hội đều có vai trò trong việc kiến tạo một môi trường thân thiện với người cao tuổi.

Sống thọ là thành tựu của xã hội. Sống khỏe, sống độc lập và sống có phẩm giá khi về già cần là cam kết của cả cộng đồng.

Để được tư vấn và hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, người bệnh và gia đình có thể liên hệ Khoa Lão, Bệnh viện Nhân dân Gia Định qua số điện thoại 0283 841 2692, bấm phím 216.