MƯA NHIỀU, ĐỪNG CHỦ QUAN VỚI SỨC KHỎE HÔ HẤP: 5 VIỆC NÊN LÀM ĐỂ BẢO VỆ GIA ĐÌNH
BS Nguyễn Thị Diễm Mi, Khoa Nội hô hấp – Bệnh viện Nhân dân Gia Định
Những ngày gần đây, lượng mưa tại TP.HCM gia tăng, kéo theo những thay đổi về điều kiện sinh hoạt và môi trường sống. Độ ẩm cao, nhà cửa ẩm ướt kéo dài có thể tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển, gây kích ứng đường hô hấp và làm nặng thêm các bệnh lý sẵn có. Trong khi đó, các bệnh nhiễm trùng hô hấp như cảm lạnh, cúm vẫn có thể lây lan qua đường hô hấp và tiếp xúc với nguồn lây.
Ghi nhận tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho thấy, số người bệnh nhập viện điều trị các bệnh lý hô hấp trong tháng 9 tăng so với tháng 8. Trước tình hình này, người dân cần chủ động chăm sóc sức khỏe, duy trì môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng và thực hiện các biện pháp phòng bệnh phù hợp.
Để bảo vệ sức khỏe hô hấp cho bản thân và gia đình trong mùa mưa, mỗi người có thể bắt đầu từ 5 việc đơn giản sau đây.
1. Giữ nhà cửa khô thoáng, hạn chế nấm mốc
Độ ẩm cao kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho nấm mốc phát triển, đặc biệt tại các góc tường, phòng kín, nhà vệ sinh và khu vực thiếu ánh sáng. Tiếp xúc với nấm mốc có thể gây ho, nghẹt mũi, khò khè, kích ứng đường hô hấp và làm nặng thêm bệnh hen ở người nhạy cảm.
Để hạn chế nấm mốc trong nhà, người dân nên:
- Mở cửa thông thoáng khi thời tiết khô ráo, thuận lợi.
- Thường xuyên lau khô sàn nhà, nhà vệ sinh và các khu vực ẩm ướt.
- Khắc phục sớm các vị trí thấm dột, xử lý đồ đạc bị ẩm và làm khô những vật dụng bị ướt.
- Sử dụng máy hút ẩm hoặc máy điều hòa có chức năng kiểm soát độ ẩm nếu có điều kiện; duy trì độ ẩm trong nhà ở mức phù hợp, lý tưởng khoảng 30 – 50%.
- Vệ sinh, bảo dưỡng máy điều hòa và bộ lọc định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Người mắc bệnh hen, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với khu vực có nhiều nấm mốc. Khi cần vệ sinh, xử lý nấm mốc trên diện rộng, nên cân nhắc nhờ người có chuyên môn hỗ trợ.
2. Giữ cơ thể khô ráo, giảm nguy cơ lây nhiễm hô hấp
Thời tiết mưa ẩm có thể làm sinh hoạt trở nên bất tiện, nhưng không nên mặc định việc đi mưa sẽ trực tiếp làm suy giảm sức đề kháng hoặc gây bệnh hô hấp. Cảm lạnh, cúm và nhiều bệnh nhiễm trùng hô hấp chủ yếu do tác nhân gây bệnh như virus, có thể lây truyền qua các giọt bắn, hạt khí dung hoặc tiếp xúc với nguồn lây.
Một số biện pháp đơn giản giúp hạn chế nguy cơ mắc bệnh và lây nhiễm gồm:
- Mang áo mưa, ô và các vật dụng phù hợp khi ra ngoài.
- Thay quần áo ướt, lau khô tóc và cơ thể sau khi đi mưa.
- Giữ ấm vừa đủ, phù hợp với thời tiết; tránh mặc quá nhiều lớp khiến cơ thể đổ mồ hôi, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, nhất là trước khi ăn, sau khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp.
- Che miệng, mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi; bỏ khăn giấy đã sử dụng đúng nơi quy định.
- Tránh khói thuốc lá trong nhà và duy trì không khí thông thoáng khi điều kiện thời tiết cho phép.
- Khi có triệu chứng hô hấp, hạn chế tiếp xúc gần với người khác, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền; đeo khẩu trang vừa vặn khi cần tiếp xúc.
3. Chăm sóc mũi họng đúng cách
Các biện pháp chăm sóc mũi họng phù hợp có thể giúp giảm cảm giác khó chịu khi nghẹt mũi hoặc đau rát họng. Tuy nhiên, nước muối không phải là biện pháp bảo đảm phòng ngừa cúm hay tiêu diệt toàn bộ virus gây bệnh.
Người dân cần lưu ý:
- Khi đau rát họng, người lớn có thể súc họng bằng nước muối ấm rồi nhổ bỏ, không nuốt. Nếu sử dụng dung dịch pha sẵn, nên chọn sản phẩm có nhãn dùng để súc miệng, súc họng và thực hiện theo hướng dẫn.
- Không bắt buộc phải súc họng bằng nước muối hằng ngày nếu không có nhu cầu chăm sóc cụ thể.
- Không cần rửa mũi thường xuyên cho trẻ khỏe mạnh hoặc sau mỗi lần đi mưa. Khi trẻ nghẹt mũi, phụ huynh có thể hỏi nhân viên y tế về cách sử dụng dung dịch natri clorid 0,9% phù hợp với lứa tuổi.
- Tránh bơm rửa mũi quá mạnh, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Nếu sử dụng dụng cụ rửa mũi, cần dùng nước vô trùng, nước cất hoặc nước đã đun sôi và để nguội theo hướng dẫn; không dùng trực tiếp nước máy.
- Vệ sinh, làm khô dụng cụ sau khi sử dụng và không dùng chung dụng cụ rửa mũi với người khác.
Đối với trẻ nhỏ chưa biết cách súc họng và nhổ dung dịch, phụ huynh không nên tự ý áp dụng phương pháp này vì trẻ có thể bị sặc.
4. Ăn uống cân đối, ngủ đủ giấc và chủ động tiêm chủng
Một chế độ dinh dưỡng đầy đủ, giấc ngủ phù hợp và vận động thường xuyên giúp duy trì sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, không có một loại thực phẩm hay vitamin đơn lẻ nào có thể bảo đảm ngăn ngừa các bệnh nhiễm trùng hô hấp.
Để chăm sóc sức khỏe hằng ngày, người dân nên:
- Ăn đa dạng thực phẩm, tăng cường rau xanh và trái cây như cam, quýt, ổi, bưởi để bổ sung vitamin và khoáng chất.
- Bảo đảm khẩu phần ăn đủ năng lượng, chất đạm và các nhóm chất dinh dưỡng cần thiết.
- Uống nước theo nhu cầu của cơ thể; người được bác sĩ chỉ định hạn chế dịch cần tuân thủ hướng dẫn riêng.
- Ngủ đủ giấc, duy trì vận động thể chất phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe.
- Không tự ý sử dụng vitamin liều cao hoặc các sản phẩm bổ sung với mục đích phòng cúm khi chưa có chỉ định phù hợp.
- Chủ động tiêm chủng theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khuyến cáo của nhân viên y tế.
Vắc xin cúm mùa
Tiêm vắc xin cúm hằng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng nặng. Trẻ từ 6 tháng tuổi có thể được tiêm vắc xin cúm phù hợp; một số trẻ cần hai liều trong mùa tiêm đầu tiên, tùy theo độ tuổi và tiền sử tiêm chủng.
Tại các vùng khí hậu nhiệt đới như TP.HCM, virus cúm có thể lưu hành quanh năm. Vì vậy, người dân không nên chờ đến mùa mưa mới tiêm mà nên tham khảo cơ sở tiêm chủng về thời điểm phù hợp và loại vắc xin hiện có.
Cần lưu ý, vắc xin cúm không bảo vệ tuyệt đối và không phòng ngừa tất cả các bệnh có triệu chứng ho, sốt hoặc viêm đường hô hấp.
Các vắc xin khác giúp phòng ngừa bệnh đường hô hấp
Bên cạnh vắc xin cúm, vắc xin phế cầu có thể giúp phòng ngừa một số bệnh do các típ phế cầu có trong vắc xin gây ra, bao gồm một số trường hợp viêm phổi và bệnh phế cầu xâm lấn. Vắc xin này không phòng ngừa tất cả các nguyên nhân gây viêm phổi.
Các vắc xin có thành phần ho gà, bạch hầu và những vắc xin khác theo chương trình tiêm chủng cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh truyền nhiễm có thể ảnh hưởng đến đường hô hấp.
Lịch tiêm và chỉ định cụ thể cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và tư vấn của cơ sở tiêm chủng.
5. Theo dõi dấu hiệu bất thường, đi khám kịp thời
Các triệu chứng như ho, sổ mũi, đau họng hoặc sốt có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác nhau. Người dân không nên tự chẩn đoán hoặc chỉ dựa vào số ngày mắc bệnh để quyết định có cần đi khám hay không.
Cần đến cơ sở cấp cứu ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như:
- Khó thở, thở gắng sức, tím môi hoặc đầu chi.
- Đau hoặc tức ngực kéo dài.
- Lú lẫn, khó đánh thức, co giật hoặc tình trạng ý thức thay đổi bất thường.
Đối với trẻ em, phụ huynh cần đặc biệt chú ý khi trẻ thở nhanh, rút lõm lồng ngực, không uống được, có dấu hiệu mất nước hoặc li bì. Trẻ dưới 3 tháng tuổi có thân nhiệt từ 38°C trở lên cần được đưa đi khám ngay.
Ngoài ra, người dân nên đi khám sớm nếu sốt kéo dài hoặc tái phát, triệu chứng ngày càng nặng, ho ra máu hoặc ăn uống kém. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có bệnh nền nên liên hệ nhân viên y tế sớm khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ bệnh hô hấp.
Ho sau cảm lạnh có thể kéo dài hơn một tuần. Nếu ho trên 3 tuần hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.
Người dân không tự ý sử dụng kháng sinh để điều trị cảm lạnh hoặc cúm do virus. Người mắc hen phế quản hoặc bệnh phổi mạn tính cần tiếp tục sử dụng thuốc đã được kê đơn và tuân thủ kế hoạch điều trị của bác sĩ.
Chủ động phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe hô hấp trong mùa mưa
Trong những ngày mưa ẩm, việc giữ nhà cửa khô thoáng, vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc với nguồn lây, duy trì dinh dưỡng hợp lý và tiêm chủng phù hợp là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe hô hấp cho cả gia đình.
Nước muối có thể hỗ trợ chăm sóc triệu chứng khi cần, nhưng không thay thế các biện pháp phòng lây nhiễm, tiêm chủng hoặc việc thăm khám khi có dấu hiệu bất thường.
Khi có triệu chứng nghi ngờ bệnh hô hấp, đặc biệt là khó thở, sốt kéo dài hoặc tình trạng sức khỏe diễn tiến nặng, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp.
Khoa Nội hô hấp 0 Bệnh viện Nhân dân Gia Định
📞 Liên hệ: 0909 213 955 hoặc 0283 841 2692, bấm tiếp 215
Tổng Lượt Truy Cập: 1034694
Số Người Đang Online : 16