THAY ĐỔI CÂU CHUYỆN VỀ TỰ TỬ – MỞ RA CƠ HỘI CHO SỰ SỐNG

Ngày 10/9 hằng năm được chọn là Ngày Thế giới phòng, chống Tự tử (World Suicide Prevention Day – WSPD), do Hiệp hội Phòng chống Tự tử Quốc tế (IASP) khởi xướng từ năm 2003, phối hợp cùng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ngày này nhằm kêu gọi cộng đồng giảm kỳ thị, nâng cao nhận thức và khẳng định một thông điệp duy nhất: tự tử có thể phòng ngừa được. Chủ đề của Ngày Thế giới phòng, chống Tự tử năm 2025 là “Thay đổi câu chuyện về tự tử”, nhấn mạnh rằng tự tử không phải là sự yếu đuối hay “chuyện riêng” của cá nhân, mà là một vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được can thiệp và phòng ngừa sớm.

Tự tử là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở thanh thiếu niên, người trưởng thành và cả người cao tuổi. Theo các tài liệu khoa học và hướng dẫn chuyên môn, tự tử không phải là hành động bộc phát đơn lẻ trong đa số trường hợp, mà thường là kết quả của quá trình tích tụ các yếu tố nguy cơ tâm lý, xã hội và sinh học kéo dài. Khoảng 80% người tự tử từng để lại dấu hiệu cảnh báo trước đó như thay đổi hành vi, lời nói, cảm xúc hoặc các biểu hiện bất thường.

Thay đổi câu chuyện về tự tử nghĩa là thay đổi góc nhìn của xã hội: từ im lặng, kỳ thị sang lắng nghe, cảm thông và chủ động hỗ trợ. Chúng ta cần nhìn nhận tự tử như một vấn đề sức khỏe cộng đồng, có thể phòng ngừa và can thiệp sớm.

Tự tử không phải là sự yếu đuối

Các nghiên cứu và báo cáo thực tiễn cho thấy, người có ý nghĩ tự tử thường mang trong mình nỗi đau tâm lý dai dẳng, cảm giác bất lực, tuyệt vọng hoặc cô đơn. Ở trẻ vị thành niên, các yếu tố nguy cơ bao gồm áp lực học tập, bắt nạt, bạo lực, khủng hoảng tuổi dậy thì, xung đột gia đình. Ở người cao tuổi, mất người thân, bệnh lý mạn tính, suy giảm chức năng xã hội và cảm giác bị bỏ rơi là những nguyên nhân chính.

Tuy nhiên, vẫn có một số trường hợp tự tử xảy ra đột ngột do sang chấn lớn như mất mát, thất vọng, xung đột dữ dội, sử dụng chất kích thích hoặc các rối loạn tâm thần cấp tính. Nhưng tỷ lệ này thấp hơn so với các trường hợp có quá trình tích tụ nguy cơ kéo dài.

Tự tử không phải là “chuyện riêng” của ai đó, mà là vấn đề chung của xã hội. Việc phán xét, kỳ thị chỉ khiến người gặp khó khăn càng thêm cô lập, tăng nguy cơ tự sát.

Nhận diện sớm – Chủ động phòng ngừa

Theo các hướng dẫn chuyên môn và tổng kết thực tế, người có nguy cơ tự tử thường để lại những tín hiệu cảnh báo:

Thường xuyên buồn bã, mất hứng thú sống, nói về cái chết.
Rút lui khỏi các mối quan hệ, thay đổi hành vi bất thường.
Sử dụng chất kích thích, tự làm đau bản thân.
Bỗng dưng tặng đồ vật quý giá, chia tay bạn bè không lý do.
Ở trẻ vị thành niên: kết quả học tập giảm sút, bị bắt nạt, có biểu hiện rối loạn cảm xúc.
Ở người cao tuổi: than vãn về bệnh tật, cảm giác vô vọng, cô đơn kéo dài.

Mỗi chúng ta đều có thể là “người viết tiếp” cho câu chuyện sự sống

Chủ động hỏi han, lắng nghe và đồng cảm, không phán xét người có dấu hiệu bất ổn tâm lý.
Khuyến khích tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn: chuyên viên tâm lý, bác sĩ tâm thần, các đường dây nóng hỗ trợ.
Xây dựng môi trường an toàn về cảm xúc ở gia đình, trường học, nơi làm việc: nơi mọi người được lắng nghe, tôn trọng, không bị kỳ thị khi nói về cảm xúc và sức khỏe tâm thần.
Đừng ngại đặt câu hỏi thẳng thắn: “Bạn có nghĩ đến việc tự tử không?”. Việc hỏi không làm tăng nguy cơ, mà mở ra cơ hội trò chuyện, chia sẻ.

Kết nối – Lắng nghe – Hành động

Thay đổi câu chuyện về tự tử là thay đổi từ im lặng sang đối thoại, từ kỳ thị sang đồng cảm, từ thờ ơ sang hành động. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp khó khăn, hãy tìm đến các chuyên gia sức khỏe tâm thần hoặc các dịch vụ hỗ trợ.

Sự sống luôn xứng đáng được bảo vệ và không ai phải chiến đấu một mình.

👉 Nếu bạn hoặc người thân đang gặp khó khăn về tinh thần, hãy tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn. Phòng khám Tâm thể trị liệu – Bệnh viện Nhân dân Gia Định sẵn sàng đồng hành cùng bạn:

Thời gian hoạt động: Chiều thứ Ba, chiều thứ Năm và chiều thứ Sáu, từ 13g00 – 16g00

#ThayĐổiCâuChuyệnVềTựTử #NgàyPhòngChốngTựTử2025 #SứcKhỏeTâmThần #BạnKhôngĐơnĐộc #KếtNốiYêuThương