“PHAO CỨU SINH GIỮA LẰN RANH SỐNG – CHẾT”: ĐỘT PHÁ & TIÊN PHONG E-CPR TRONG CẤP CỨU NGỪNG TIM

“PHAO CỨU SINH GIỮA LẰN RANH SỐNG – CHẾT”: ĐỘT PHÁ & TIÊN PHONG E-CPR TRONG CẤP CỨU NGỪNG TIM

• 27/02/2026
• Phạm Khánh Nhật

Đêm 29 tháng Chạp (16/02/2026) – thời khắc mọi nhà sum vầy đón Giao thừa, thì ở một góc khác của thành phố, sinh – tử lại đang giằng co từng phút một. Ông Nguyễn P.H, sinh năm 1962, ngụ phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM khi đang trên đường đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định vì đau ngực, trái tim ông H. đột ngột ngừng đập với các cơn rối loạn nhịp thất nguy kịch. Nhận được lệnh kích hoạt E-CPR, ê-kip bác sĩ – điều dưỡng ECMO khoa Hồi sức tim mạch và ê-kip can thiệp mạch vành Khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định tức tốc di chuyển từ nhà vào bệnh viện để “chạy đua với tử thần”. Trong những giây phút ấy, nhờ kỹ thuật E-CPR và tái thông cấp cứu động mạch vành bị tắc, ông H. đã vượt qua lằn ranh sinh tử, hồi phục ngoạn mục và trở về cuộc sống bình thường chỉ sau 8 ngày nằm viện.

E-CPR còn được gọi là hồi sinh ngừng tim có sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể. E-CPR được ví như “phao cứu sinh” cuối cùng và bước tiến vượt bậc của y học hiện đại trong cấp cứu ngừng tim do nguyên nhân tim mạch, trong bệnh viện hay ngoài cộng đồng, khi mọi phương thức hồi sinh tim phổi truyền thống đều không đem lại hiệu quả. Đối với E-CPR, hệ thống tim phổi nhân tạo V-A ECMO (oxy hoá máu màng ngoài cơ thể phương thức động – tĩnh mạch) sẽ được khởi động thần tốc ngay khi bác sĩ đang tiến hành hồi sinh tim phổi nâng cao. Thiết bị này đóng vai trò “thay thế tạm thời” chức năng sống còn của tim và phổi, giúp duy trì dòng máu và oxy nuôi dưỡng các cơ quan trọng yếu, mở ra cơ hội “giành lại sự sống” cho những người bệnh tưởng chừng đã cận kề ranh giới sinh tử.
Trong những thử nghiệm lâm sàng, kỹ thuật E-CPR giúp tăng khả năng sống còn của người bệnh ngừng tim ngoài cộng đồng lên đến 3 – 4 lần so với hồi sinh tim phổi truyền thống. Đặc biệt, tỷ lệ sống sót của người bệnh ngừng tim do nguyên nhân tim mạch ngoài cộng đồng có thể đạt 30% – 40% nếu E-CPR được triển khai thành công.
Tuy vậy, không phải mọi bệnh viện lớn trên thế giới đều dễ dàng gặt hái thành công với kỹ thuật E-CPR, bởi đây là phương pháp đòi hỏi sự phối hợp thần tốc, chính xác và quyết liệt giữa các chuyên gia hồi sức, chuyên gia tim mạch, cùng với quy trình cấp cứu toàn diện và hệ thống vận hành hoàn hảo. Đối với E-CPR, hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể phải được thiết lập trong vòng 60 phút kể từ thời điểm người bệnh ngừng tim, bởi mỗi phút trôi qua đồng nghĩa với cơ hội sống của người bệnh ngày càng mong manh hơn. Dữ liệu mới nhất từ Hội Tim Hoa Kỳ (American Heart Association – AHA) cho thấy, E-CPR hiện chỉ được áp dụng tại các thành phố lớn thuộc các quốc gia phát triển như: Đức, Pháp, Ý ở Châu Âu; Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan ở Châu Á và Hoa Kỳ.

Từ năm 2025, dưới sự chỉ đạo của Sở Y tế TP. HCM, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã tiên phong xây dựng và triển khai quy trình E-CPR toàn diện dành cho tất cả các trường hợp ngừng tim trong bệnh viện, cũng như những trường hợp ngừng tim nghi ngờ do nguyên nhân tim mạch ngoài cộng đồng. Khi phát hiện người bệnh ngừng tim kháng trị đang điều trị nội trú ở bất kỳ khoa nào, quy trình E-CPR sẽ được kích hoạt 24/7: đội ngũ chuyên gia hồi sức tim mạch có mặt trong vòng 5 phút và hệ thống tim phổi nhân tạo (V-A ECMO) được thiết lập chỉ trong 15 – 20 phút. Sau khi tuần hoàn của người bệnh được khôi phục nhờ V-A ECMO, các bác sĩ sẽ tiến hành xác định nguyên nhân ngừng tim, thực hiện chụp động mạch vành cấp cứu nếu nghi nhồi máu cơ tim, đồng thời áp dụng đầy đủ các biện pháp hồi sức sau ngừng tim như: kiểm soát thân nhiệt, lọc máu liên tục… Trong năm 2025, quy trình E-CPR đã được kích hoạt cho 9 ca ngừng tim nội viện do nhiều nguyên nhân như nhồi máu cơ tim cấp, thuyên tắc phổi, viêm cơ tim cấp, với tỉ lệ sống sau 6 tháng kèm chức năng thần kinh tốt đạt 33% – một con số rất đáng khích lệ.
Đặc biệt, từ tháng 9/2025, Bệnh viện Nhân dân Gia Định còn kết hợp với Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn xây dựng quy trình E-CPR cho các ca ngừng tim ngoại viện. Khi nhận thông tin từ một bệnh viện tại trung tâm TP.HCM, đội ngũ ECMO từ Bệnh viện Nhân dân Gia Định sẽ lập tức di chuyển đến hiện trường, tiến hành đặt V-A ECMO ngay trong lúc người bệnh vẫn đang được xoa bóp tim ngoài lồng ngực. Chỉ trong 4 tháng đầu triển khai E-CPR cho ngừng tim ngoại viện, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã cứu sống 2 trong 5 người bệnh ngoài cộng đồng với các nguyên nhân khác nhau như rối loạn nhịp thất liên quan đột biến gene khi gắng sức, nhồi máu cơ tim, viêm cơ tim cấp, mang lại hy vọng sống cho những ca tưởng như không thể cứu vãn.

PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải – Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết: “Trong năm 2025, khi nhìn lại hành trình cấp cứu ngừng tim cả nội viện lẫn ngoại viện, chúng tôi đã áp dụng kỹ thuật E-CPR cho 14 trường hợp và tỉ lệ người bệnh sống sót, giữ được chức năng thần kinh tốt, trở lại cuộc sống bình thường lên tới 36%. Con số này tương đương với tỉ lệ thành công được báo cáo bởi ELSO (Tổ chức Hỗ trợ sự sống ngoài cơ thể quốc tế) tại các trung tâm lớn trên thế giới (31%). Có thể nói, quy trình E-CPR đã mở ra một chuẩn mực mới về an toàn cho người bệnh điều trị tại bệnh viện và góp phần mang lại cơ hội sống quý giá cho người dân ngay giữa trung tâm TP.HCM. Không chỉ dừng lại ở đó, chúng tôi còn xây dựng quy trình chẩn đoán nguyên nhân đột tử do tim một cách toàn diện. Từ việc phối hợp đa dạng các kỹ thuật hình ảnh tim mạch hiện đại như siêu âm tim 4D, cộng hưởng từ tim, chụp cắt lớp vi tính tim đến xét nghiệm di truyền tìm các đột biến gene liên quan bệnh cơ tim hay rối loạn nhịp. Bởi chúng tôi quan niệm rằng nhiệm vụ của các y bác sĩ không chỉ dừng lại ở việc cứu sống người bệnh từ các lằn ranh sinh tử mà còn phải giúp người bệnh có thể quay trở lại cuộc sống bình thường”.