NGÀY PARKINSON THẾ GIỚI (11/4): “THẤU HIỂU VÀ ĐỒNG HÀNH – CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG SỐNG CHO NGƯỜI BỆNH PARKINSON”
Hôm nay, ngày 11/4, là Ngày Parkinson Thế giới, ngày mà cả thế giới cùng nhìn về những người đang sống chung với căn bệnh thoái hóa thần kinh phổ biến thứ hai, chỉ sau Alzheimer.
Tại Việt Nam, ước tính có 100.000 – 200.000 người mắc Parkinson và con số này đang tăng nhanh do già hóa dân số. Thế nhưng, Parkinson không chỉ là run tay, đi chậm hay cứng cơ. Đằng sau đó là những mất mát vô hình: mất khứu giác, táo bón kéo dài, rối loạn giấc ngủ, trầm cảm, lo âu và sự cô đơn khi xã hội chưa đủ thấu hiểu.
1. Hiểu đúng để không bỏ lỡ cơ hội điều trị sớm
Nhiều người vẫn nghĩ Parkinson chỉ có run, nhưng thực tế:
- Run khi nghỉ (tay run lúc thả lỏng) là dấu hiệu kinh điển.
- Cứng cơ, chậm động tác (viết nhỏ dần, khó xoay người, mất vẫy tay khi đi).
- Triệu chứng không vận động xuất hiện sớm hơn nhiều năm: mất ngửi, táo bón, nằm mơ la hét đạp chân (rối loạn giấc ngủ REM), trầm cảm.
Nếu bạn hoặc người thân có những dấu hiệu này, đừng chủ quan. Đến bác sĩ thần kinh càng sớm càng tốt.
2. Điều trị Parkinson ngày nay: không còn là “án tử”
Quan niệm “Parkinson là hết hy vọng” đã lỗi thời. Người bệnh hoàn toàn có thể sống thêm 15 – 20 năm với chất lượng sống tốt nếu được quản lý đúng cách.
- Thuốc Levodopa là tiêu chuẩn vàng, giúp cải thiện run, cứng và chậm động tác rõ rệt.
- Các thuốc hỗ trợ: ức chế MAO‑B, chủ vận dopamine, ức chế COMT.
- Giai đoạn muộn có thể cân nhắc bơm Levodopa qua ống mở vào tá tràng hoặc kích thích não sâu (DBS) – một phương pháp ngoại khoa hiện đại, giúp cắt cơn run và giảm biến động vận động.
Phục hồi chức năng là chìa khóa: vật lý trị liệu giúp cải thiện dáng đi, thăng bằng, dự phòng té ngã; hoạt động trị liệu giúp tự làm các việc hàng ngày; ngôn ngữ trị liệu cải thiện nói nhỏ và chảy nước dãi. Tập luyện cường độ cao (đạp xe, đi bộ nhanh, thái cực quyền) có bằng chứng làm chậm tiến triển bệnh.
3. Đồng hành thế nào để người bệnh không cô đơn?
Gia đình và cộng đồng đóng vai trò quan trọng không kém thuốc men.
- Kiên nhẫn với cử động chậm, không thúc giục hay trách móc.
- Cải tạo nhà ở an toàn: tay vịn, đủ đèn, loại bỏ thảm trượt.
- Khuyến khích vận động hàng ngày, cùng tập thể dục nhẹ nhàng.
- Không kỳ thị khi thấy người bệnh run rẩy hay đi khập khiễng ngoài đường.
4. Hành động hôm nay
Một chia sẻ, một lời hỏi thăm, một lần đưa người thân đi khám đúng chuyên khoa – đó đều là những hành động thấu hiểu và đồng hành thiết thực.
PARKINSON KHÔNG ĐỊNH NGHĨA CON NGƯỜI BẠN. CÁCH BẠN SỐNG CHUNG VỚI NÓ MỚI LÀ ĐIỀU QUAN TRỌNG.
TS.BS Võ Văn Tân, Trưởng khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Nhân dân Gia Định
Thông tin liên hệ:
Khoa Nội thần kinh
Thời gian: 7g – 16g, từ thứ 2 đến thứ 6
Điện thoại: 0283 841 2692, bấm tiếp 242
Tổng Lượt Truy Cập: 802097
Số Người Đang Online : 11