NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý VỀ SỨC KHỎE HÔ HẤP TRONG MÙA NẮNG NÓNG
ThS.BS. Huỳnh Thị Thanh Phương, Khoa Nội hô hấp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định
Khi vào mùa nắng nóng, nhiều người thường chỉ nghĩ đến tình trạng mất nước, say nắng hay mệt mỏi. Tuy nhiên, thời tiết oi bức kéo dài cũng có thể ảnh hưởng rõ rệt đến hệ hô hấp, làm tăng nguy cơ khó thở, ho kéo dài, lên cơn hen, đợt cấp COPD, thậm chí dẫn đến suy hô hấp nguy hiểm. Nhiều nghiên cứu cho thấy nắng nóng gây tăng đáng kể tỷ lệ tử vong và bệnh tật do các bệnh hô hấp do sự liên quan giữa phơi nhiễm nhiệt và tử vong do bệnh hô hấp. So với những ngày không có nắng nóng, tỷ lệ tử vong do bệnh hô hấp tăng 18,3% trong các đợt nắng nóng.
VÌ SAO TRỜI NẮNG NÓNG LẠI ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÔ HẤP?
Khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao, cơ thể sẽ phải hoạt động nhiều hơn để tự làm mát, giống như một chiếc máy điều hòa đang chạy hết công suất để giữ nhiệt độ ổn định. Lúc này, tim đập nhanh hơn, nhịp thở tăng lên và cơ thể mất nước nhiều hơn qua mồ hôi. Chính sự “quá tải” này khiến đường thở dễ bị khô, niêm mạc hô hấp bị kích thích, từ đó làm xuất hiện cảm giác khó thở, hụt hơi hoặc mệt hơn bình thường.
Trong những ngày oi bức kéo dài, không khí thường trở nên ngột ngạt hơn, lượng ozone, bụi mịn và các chất kích thích đường thở cũng dễ tăng cao hơn bình thường. Do đó, nhiều người cảm thấy khó thở, ho nhiều, cay mắt hoặc tức ngực hơn trong mùa nóng. Bên cạnh đó, trời nóng khiến khí thải từ xe cộ, nhà máy và sinh hoạt hằng ngày dễ tích tụ hơn. Không khí ít lưu thông trong những ngày nắng gắt cũng làm bụi mịn và khí độc khó phát tán, khiến chúng tồn tại lâu hơn trong môi trường.
Ngoài ra, khi cơ thể mất nước do trời nóng, dịch tiết trong đường hô hấp trở nên đặc hơn. Đờm khó khạc ra ngoài sẽ khiến người bệnh cảm thấy nặng ngực, ho nhiều, dễ mệt hơn khi vận động.
NHỮNG AI DỄ BỊ ẢNH HƯỞNG NHIỀU NHẤT?
Không phải ai cũng chịu tác động giống nhau trong mùa nóng, những người sau đây cần lưu ý về tình trạng sức khỏe của mình hoặc cần chăm sóc tích cực hơn khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao:
- Người cao tuổi
- Trẻ nhỏ
- Người mắc hen suyễn, COPD, viêm phế quản mạn
- Người có bệnh tim mạch, đái tháo đường
- Phụ nữ mang thai
- Người lao động ngoài trời
- Người sống trong môi trường chật hẹp, nóng bức
NHỮNG DẤU HIỆU CẦN CHÚ Ý TRONG NGÀY NẮNG NÓNG?
Đối với người có bệnh hô hấp mạn, cần nhận biết những dấu hiệu vào cơn cấp như hen suyễn hoặc đợt cấp COPD. Nếu cơ thể xuất hiện những dấu hiệu sau, đừng nên chủ quan:
- Thở nhanh hơn bình thường
- Cảm giác hụt hơi, khó thở
- Ho nhiều hơn, khò khè
- Tức ngực, nặng ngực
- Đờm đặc, khó khạc
- Mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu
Bên cạnh các triệu chứng hô hấp, một số dấu hiệu toàn thân như khát nhiều, chuột rút, buồn nôn, choáng váng cũng cho thấy cơ thể đang bị ảnh hưởng bởi nhiệt.
Nếu có biểu hiện như thở gấp liên tục, tím môi, tím đầu ngón tay, lơ mơ, nói chậm hoặc sốt cao, kiệt sức cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và xử trí kịp thời.
LÀM GÌ ĐỂ BẢO VỆ ĐƯỜNG THỞ TRONG MÙA NẮNG NÓNG?
Để giảm nguy cơ ảnh hưởng hô hấp trong mùa nắng nóng, bạn có thể bắt đầu từ những việc rất đơn giản mỗi ngày.
Trước hết, hạn chế tiếp xúc với nắng gắt. Nên tránh ra ngoài vào khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều – thời điểm nhiệt độ cao nhất trong ngày. Nếu buộc phải ra ngoài, hãy che chắn kỹ, đội mũ, đeo khẩu trang phù hợp. Tiếp theo, việc uống đủ nước là cần thiết mặc dù có thể chưa khát. Bổ sung nước đầy đủ giúp cơ thể điều hòa thân nhiệt tốt hơn, đồng thời giữ cho dịch tiết đường thở không quá đặc. Bên cạnh đó, giữ không gian sống thoáng mát.
Có thể dùng quạt, điều hòa, mở cửa thông thoáng hợp lý để giảm nhiệt trong nhà. Tuy nhiên, không nên để luồng khí lạnh thổi trực tiếp vào người quá lâu. Đồng thời, hạn chế gắng sức khi trời quá nóng. Làm việc nặng, vận động nhiều dưới nắng dễ khiến cơ thể quá tải, làm tim và phổi phải hoạt động nhiều hơn. Ngoài ra, cần tránh thay đổi nhiệt độ quá đột ngột giữa phòng máy lạnh và ngoài trời nắng nóng. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn có thể khiến cơ thể khó thích nghi, dễ mệt, chóng mặt và làm đường thở bị kích thích. Vì vậy, nên để cơ thể thích nghi từ từ trước khi ra ngoài hoặc vào phòng lạnh.
Đặc biệt, người có bệnh hô hấp mạn tính cần tuân thủ điều trị. Nếu Quý người bệnh đang điều trị hen, COPD hoặc bệnh phổi mạn cần:
- Dùng thuốc đúng chỉ định
- Mang theo thuốc cắt cơn khi ra ngoài
- Không tự ý ngưng thuốc
- Tái khám đúng hẹn nếu triệu chứng tăng lên
Nắng nóng không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn âm thầm tạo gánh nặng cho hệ hô hấp. Vì vậy, thay vì bên cạnh việc chống nóng bên ngoài, mỗi người cũng cần chú ý bảo vệ lá phổi từ bên trong.
Chủ động nghỉ ngơi hợp lý, uống đủ nước, hạn chế ra nắng và lắng nghe những tín hiệu bất thường của cơ thể sẽ giúp bạn và người thân khỏe mạnh hơn trong mùa hè.
Mọi thông tin xin vui lòng liên hệ:
Phòng khám 215 tại Khoa Nội hô hấp
Thời gian: 7g-16g, thứ 2 đến thứ 6
Điện thoại: 0283 841 2692, bấm tiếp 215
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Cardiorespiratory Effects of Heatwaves: A Systematic Review and Meta-Analysis of Global Epidemiological Evidence. Environmental Research. 2019. Cheng J, Xu Z, Bambrick H, et al.
- Hot Weather and Heat Extremes: Health Risks. Lancet. 2021. Ebi KL, Capon A, Berry P, et al.
- Heatstroke. The New England Journal of Medicine. 2019. Epstein Y, Yanovich R.
- Climate Change and Respiratory Health: Opportunities to Contribute to Environmental Justice: An Official American Thoracic Society Workshop Report. Annals of the American Thoracic Society. 2025. Croft DP, Lee A, Nordgren TM, et al. NewGuideline.
- Global Warming and Implications for Epithelial Barrier Disruption and Respiratory and Dermatologic Allergic Diseases. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2023. Çelebi Sözener Z, Treffeisen ER, Özdel Öztürk B, Schneider LC.
- Heat Exposure and Respiratory Diseases Health Outcomes: An Umbrella Review. The Science of the Total Environment. 2025. Zhu Z, Ji B, Tian J, Yin P.
- Climate Change, Extreme Heat, and Health. The New England Journal of Medicine. 2024. Bell ML, Gasparrini A, Benjamin GC.
- Cause-Specific Risk of Hospital Admission Related to Extreme Heat in Older Adults. The Journal of the American Medical Association. 2014. Bobb JF, Obermeyer Z, Wang Y, Dominici F.
- Association Between Ambient Temperature and Respiratory Health. Journal of Thoracic Disease. 2026. Lee BY, Yoon EC, Yoon HY.
Tổng Lượt Truy Cập: 816788
Số Người Đang Online : 14