NGÀY THẾ GIỚI ALZHEIMER 21/9/2026: “BIẾT SỚM, LÀM ĐƯỢC NHIỀU HƠN”
TS.BS Võ Văn Tân, Trưởng Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Nhân dân Gia Định
Mỗi năm, ngày 21 tháng 9 được chọn làm Ngày Thế giới Alzheimer. Đây là dịp để cộng đồng toàn cầu cùng nhìn lại gánh nặng của sa sút trí tuệ và thúc đẩy những hành động thiết thực. Năm 2026, trong khuôn khổ Tháng Thế giới Alzheimer (tháng 9), chủ đề chính thức được Tổ chức Alzheimer Quốc tế (ADI) công bố là: “The Earlier You Know, The More You Can Do: A Dementia Diagnosis Matters” – tạm dịch: “Biết sớm, làm được nhiều hơn: Chẩn đoán sa sút trí tuệ rất quan trọng”.
Chủ đề này không chỉ là một khẩu hiệu. Nó phản ánh thực tế đáng báo động: trên toàn cầu hiện có hơn 55 triệu người đang sống chung với sa sút trí tuệ, trong đó Alzheimer chiếm khoảng 60 – 70% các trường hợp. Con số này dự kiến sẽ tăng gần gấp ba, lên khoảng 139 – 153 triệu người vào năm 2050. Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 600.000 người đang sống chung với sa sút trí tuệ, chiếm khoảng 4,5% dân số trên 60 tuổi và con số này tiếp tục tăng nhanh theo tốc độ già hóa dân số.
Điều đáng lo ngại là phần lớn những người mắc bệnh vẫn chưa được chẩn đoán chính thức. Theo báo cáo của ADI, khoảng 75% người sống chung với sa sút trí tuệ vẫn chưa được chẩn đoán và những người được chẩn đoán thường phải chờ trung bình 3,5 năm kể từ khi các triệu chứng suy giảm nhận thức đầu tiên xuất hiện. Sự chậm trễ này một phần xuất phát từ hiểu biết sai lệch và định kiến xã hội: có tới 80% công chúng và 65% nhân viên y tế cho rằng sa sút trí tuệ là một phần bình thường của quá trình lão hóa; 46% người bệnh và người chăm sóc xác định nỗi sợ bị chẩn đoán và sự kỳ thị là rào cản chính khiến họ không đi khám.
Chẩn đoán sớm mang lại những lợi ích cụ thể và thiết thực. Trước hết, nó mở ra cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị có thể làm chậm tiến triển bệnh, bao gồm các liệu pháp điều chỉnh bệnh đã được FDA phê duyệt cho giai đoạn suy giảm nhận thức nhẹ và Alzheimer giai đoạn đầu. Thứ hai, chẩn đoán sớm giúp người bệnh và gia đình có thời gian lập kế hoạch cho tương lai, bao gồm các quyết định về chăm sóc sức khỏe, tài chính và pháp lý, đồng thời giảm bớt căng thẳng và gánh nặng cho người chăm sóc. Thứ ba, các nghiên cứu cho thấy người bệnh ở giai đoạn suy giảm nhận thức nhẹ có chất lượng cuộc sống tốt hơn đáng kể so với giai đoạn nặng hơn, khẳng định tầm quan trọng của can thiệp sớm trong việc duy trì chất lượng sống và trì hoãn tiến triển bệnh.
Chủ đề năm 2026 của ADI cũng nhấn mạnh rằng chiến dịch sẽ tập trung vào việc giải quyết tình trạng thiếu nhận thức, kỳ thị và phân biệt đối xử còn tồn tại xung quanh sa sút trí tuệ, đồng thời nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của chẩn đoán sớm. Đây là lời kêu gọi hành động dành cho tất cả mọi người: từ việc nâng cao hiểu biết cá nhân về các dấu hiệu cảnh báo, đến việc chủ động đi khám khi nhận thấy những thay đổi về trí nhớ hoặc nhận thức, cho đến việc xây dựng một xã hội không còn kỳ thị với người mắc sa sút trí tuệ và gia đình họ.
Ngày Thế giới Alzheimer 21/9/2026 là dịp để chúng ta cùng khẳng định một thông điệp rõ ràng: biết sớm không chỉ là quyền được thông tin mà đó là quyền được sống trọn vẹn hơn, được chuẩn bị tốt hơn và được đồng hành lâu dài hơn.
Khi nhận thấy bản thân hoặc người thân có những thay đổi bất thường về trí nhớ, nhận thức hoặc khả năng sinh hoạt hằng ngày, người dân nên chủ động thăm khám để được đánh giá và tư vấn phù hợp.
Thông tin liên hệ Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Nhân dân Gia Định:
Điện thoại: 028 3841 2692, bấm tiếp 242.
Tổng Lượt Truy Cập: 1007078
Số Người Đang Online : 8