CỨU SỐNG TRƯỜNG HỢP SỐT XUẤT HUYẾT BIẾN CHỨNG TAN HUYẾT CẤP HIẾM GẶP Ở BỆNH NHI THIẾU MEN G6PD TẠI BỆNH VIỆN NHÂN DÂN GIA ĐỊNH

Các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân Gia Định vừa điều trị thành công một nam sinh 15 tuổi trong tình trạng nguy kịch do sốt xuất huyết Dengue trên nền bệnh lý di truyền thiếu men G6PD. Nhiễm virút sốt xuất huyết làm khởi phát tan huyết cấp hàng loạt, làm giảm nghiêm trọng khả năng vận chuyển oxy của máu và đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh.

Ngày 26/01/2026, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định tiếp nhận bệnh nhi L.T.D (sinh năm 2011, ngụ phường Bình Thạnh, TP.HCM) trong tình trạng sốt cao kèm choáng váng, khó thở, tím môi và đầu chi, chỉ số SpO₂ rất thấp dù đã được hỗ trợ oxy. Trước đó 1 ngày, em D. bị sốt, nhức đầu và được dùng thuốc hạ sốt tại nhà. Sáng 26/01, dù còn mệt nhưng em vẫn cố gắng đến trường và bất ngờ choáng váng, khó thở trong lớp học, không thể di chuyển, buộc nhà trường phải liên hệ gia đình để đưa em đi cấp cứu.

Qua thăm khám và chẩn đoán hình ảnh cho thấy phổi của bệnh nhi không có tổn thương, gợi ý tình trạng giảm oxy không xuất phát từ nguyên nhân hô hấp đơn thuần. Bệnh nhi được hội chẩn liên chuyên khoa và chuyển vào khoa Hồi sức tích cực – Chống độc.

Kết quả khí máu động mạch ghi nhận tình trạng tăng Methemoglobin (MetHb) ở mức 15 – 20%, trong khi giá trị bình thường dưới 1%. Đây là tình trạng hemoglobin bị bất hoạt, không còn khả năng vận chuyển oxy đến mô. Các nguyên nhân như ngộ độc, sử dụng thuốc không phù hợp hoặc chất cấm đều được loại trừ.

Bệnh nhi có kết quả xét nghiệm dương tính với vi-rút Dengue, tuy nhiên, diễn tiến lâm sàng không phù hợp với một ca sốt xuất huyết thông thường. Trong quá trình theo dõi, các bác sĩ ghi nhận em xuất hiện vàng da, nước tiểu sẫm màu, kèm thiếu máu tiến triển. Trước nghi ngờ tan huyết cấp, ê-kíp điều trị đã chỉ định định lượng men G6PD, cho kết quả rất thấp (0,009 U/gHb), giảm nặng so với giá trị tham chiếu của phòng xét nghiệm (7 – 20,5 U/gHb), xác định thiếu men G6PD mức độ nặng.

BS.CK1 Đào Thị Huyên, Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, bác sĩ điều trị trực tiếp cho em L.T.D cho biết thiếu men G6PD là bệnh lý di truyền liên quan đến nhiễm sắc thể X, khiến hồng cầu dễ bị phá hủy khi cơ thể gặp các tác nhân oxy hóa như nhiễm trùng, ăn đậu tằm hoặc sử dụng một số loại thuốc. Trong trường hợp này, sốt xuất huyết Dengue được xem là yếu tố khởi phát, dẫn đến tan huyết nội mạch cấp, gây thiếu máu nặng, đồng thời làm tăng MetHb, khiến khả năng vận chuyển oxy của máu suy giảm nghiêm trọng. Đây là nguyên nhân khiến tình trạng tím tái và SpO₂ thấp không cải thiện dù bệnh nhi được thở oxy nồng độ cao.

Trước diễn biến nguy kịch, các bác sĩ khoa Hồi sức tích cực – Chống độc tập trung điều trị với truyền máu bù lại số lượng hồng cầu, hỗ trợ hô hấp, đảm bảo thể tích tuần hoàn, theo dõi sát chức năng thận, hỗ trợ chức năng gan và tuyệt đối tránh các thuốc cũng như yếu tố nguy cơ gây tan huyết. Bên cạnh điều trị chuyên môn, đội ngũ y bác sĩ, điều dưỡng cũng dành nhiều sự quan tâm, động viên tinh thần, giúp bệnh nhi an tâm điều trị trong môi trường hồi sức tích cực.

Sau 6 ngày điều trị, tình trạng của bệnh nhi được cải thiện rõ rệt: oxy máu trở về mức an toàn, các chỉ số huyết học dần ổn định, nồng độ MetHb giảm dưới 1%, chức năng gan và thận dần cải thiện. Em L.T.D được xuất viện trong tình trạng ổn định và tiếp tục theo dõi ngoại trú tại phòng khám Hậu Hồi sức tích cực.

TS.BS Huỳnh Quang Đại, Trưởng Bộ môn Hồi sức Cấp cứu Chống độc, Trường Đại học Y Dược TP.HCM, đồng thời phụ trách khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cảnh báo, sốt xuất huyết Dengue trên nền người bệnh thiếu men G6PD bẩm sinh là tình huống lâm sàng đặc biệt nguy hiểm, dễ bị bỏ sót nếu tiền sử bệnh không được ghi nhận đầy đủ. Việc nhận diện sớm tan huyết đi kèm Methemoglobin thứ phát và xử trí kịp thời có vai trò quyết định đến tiên lượng sống còn của người bệnh.

TS.BS Huỳnh Quang Đại khuyến cáo, trẻ có biểu hiện sốt kèm vàng da, nước tiểu sẫm màu, khó thở cần được nhập viện sớm. Trẻ đã biết thiếu men G6PD cần được theo dõi chặt chẽ khi mắc các bệnh nhiễm trùng hoặc siêu vi, tránh ăn đậu tằm và các thực phẩm, thuốc có nguy cơ gây oxy hóa. Phụ huynh nên thực hiện tầm soát thiếu men G6PD cho trẻ ngay từ sơ sinh và chủ động thông báo tiền sử bệnh cho nhân viên y tế khi khám hoặc nhập viện.