CHUNG TAY PHÒNG NGỪA LÂY TRUYỀN HIV TỪ MẸ SANG CON

CHUNG TAY PHÒNG NGỪA LÂY TRUYỀN HIV TỪ MẸ SANG CON

• 23/06/2026
• Phạm Khánh Nhật

Lây truyền HIV từ mẹ sang con là một trong những con đường lây nhiễm HIV có thể phòng ngừa hiệu quả nhất nếu người phụ nữ được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Nhân Tháng Cao điểm dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, chúng ta cùng nhìn lại thực trạng và những giải pháp then chốt để bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ em.

1. Thực trạng lây truyền HIV từ mẹ sang con

HIV có thể lây truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ, khi chuyển dạ – sinh nở hoặc trong giai đoạn cho con bú. Nếu không có biện pháp can thiệp, nguy cơ lây truyền có thể lên tới 20-45%. Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y học và các chương trình dự phòng hiện nay, nếu được quản lý thai nghén và điều trị đúng, nguy cơ này có thể giảm xuống dưới 2%, thậm chí tiệm cận 0%. Đây là cơ hội rất lớn để chấm dứt các ca HIV ở trẻ em, đồng thời bảo đảm quyền được sinh ra khỏe mạnh của mọi trẻ em.

2. Những giải pháp cốt lõi trong phòng ngừa lây truyền HIV từ mẹ sang con

a. Xét nghiệm HIV sớm và định kỳ cho phụ nữ mang thai

Tất cả phụ nữ mang thai cần được xét nghiệm HIV càng sớm càng tốt khi tiếp cận dịch vụ thai sản. Với nhóm nguy cơ cao, xét nghiệm cần được lặp lại ở quý III thai kỳ.

👉 Xét nghiệm sớm là “chìa khóa vàng” để mở ra cơ hội dự phòng thành công.

b. Điều trị ARV sớm và liên tục cho phụ nữ mang thai nhiễm HIV

Khi phát hiện nhiễm HIV, thai phụ cần được điều trị thuốc kháng vi rút (ARV) ngay, không phụ thuộc vào giai đoạn bệnh hay số lượng tế bào CD4. Điều trị ARV giúp giảm tải lượng vi rút trong máu xuống mức thấp nhất, từ đó làm giảm nguy cơ lây truyền sang con.

c. Quản lý chuyển dạ và sinh an toàn

Trong quá trình sinh, cần hạn chế các thủ thuật xâm lấn không cần thiết như: bấm ối sớm, can thiệp sản khoa khi không có chỉ định. Thai phụ tiếp tục được duy trì điều trị ARV đầy đủ.

d. Can thiệp dự phòng cho trẻ ngay sau sinh

Trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV sẽ được dùng thuốc ARV dự phòng sớm, theo đúng phác đồ nguy cơ.

HIV có thể lây từ mẹ sang con do HIV có trong sữa mẹ hoặc máu, dịch tiết từ các vết nứt ở núm vú người mẹ, vì vậy tốt nhất không cho trẻ bú mẹ. Nếu nuôi con bằng sữa mẹ thì người mẹ phải được điều trị ARV và tuân thủ tốt để tải lượng vi rút dưới 200 bản sao trong 1ml máu. Khi trẻ được 4-6 tuần tuổi, đưa ngay trẻ đến cơ sở y tế để được xét nghiệm chẩn đoán sớm tình trạng nhiễm HIV. Sau đó, bác sĩ sẽ tư vấn cho người mẹ có phương pháp chăm sóc thích hợp và thời điểm xét nghiệm lại. Trẻ được theo dõi và xét nghiệm HIV định kỳ theo hướng dẫn chuyên môn.

3. Vai trò của gia đình và cộng đồng

Xóa bỏ kỳ thị và phân biệt đối xử với phụ nữ nhiễm HIV là yếu tố then chốt giúp họ mạnh dạn đi xét nghiệm, điều trị và tuân thủ chăm sóc y tế. Sự đồng hành của chồng, gia đình và cộng đồng giúp người mẹ an tâm điều trị, từ đó bảo vệ tốt hơn cho con.

4. Thông điệp của Tháng phòng ngừa lây truyền HIV từ mẹ sang con: Xét nghiệm sớm – Điều trị sớm – Sinh con an toàn

Phụ nữ nhiễm HIV hoàn toàn có thể mang thai và sinh ra những em bé khỏe mạnh, không HIV nếu được chăm sóc đúng cách. Phòng, chống lây truyền HIV từ mẹ sang con không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà cần sự chung tay của toàn xã hội.

Mọi thông tin xin vui lòng liên hệ:

– Khoa Sản

– Điện thoại: 0283 841 2692, bấm tiếp 157

– Thời gian: 7g-16g, thứ 2 đến thứ 6

BS.CK2 Hứa Thị Chi, Khoa Sản – Bệnh viện Nhân dân Gia Định